Samenlevingscontract in 2026
Stapt u binnenkort samen met uw partner de woningmarkt op om een huis te kopen? Dan komt er enorm veel op u af. Naast het uitzoeken van de hypotheek en het bezichtigen van woningen, is het minstens zo belangrijk om juridisch en financieel goede afspraken te maken. Wanneer u niet getrouwd bent en geen geregistreerd partnerschap heeft, deelt u bezittingen namelijk niet automatisch. Het vastleggen van een samenlevingscontract bij de notaris is in 2026 belangrijker dan ooit, zeker wanneer er sprake is van een ongelijke inbreng van eigen geld.
De huizenmarkt is complex en de financiering van een eigen woning vraagt om maatwerk. Steeds vaker brengen partners een verschillend bedrag aan eigen spaargeld mee naar de aankoop. Misschien heeft de een flink overgedragen van een vorige woning of een schenking ontvangen, terwijl de ander vooral bijdraagt aan de maandelijkse lasten vanuit het inkomen. Zonder juridische vastlegging liggen onvoorziene financiële risico’s en vervelende conflicten bij een eventuele relatiebreuk op de loer. Notaris Ellemers helpt u om deze afspraken glashelder en waterdicht te regelen.
Financiële risico’s van ongetrouwd samenwonen
Veel stellen gaan er onterecht vanuit dat de wet alles automatisch goed regelt zodra ze samen een woning kopen en op hetzelfde adres inschrijven. Dit is een misvatting. Wie ongehuwd samenwoont, is voor de wet geen fiscale partner en er ontstaat geen wettelijke gemeenschap van goederen. Betaalt u de hypotheekrente van een gezamenlijke rekening, maar staat het huis op één naam of betaalt de ander de dagelijkse boodschappen? Dan bouwt u zonder contract geen enkele juridische aanspraak op.
Bij een onverhoopte breuk of overlijden kan dit leiden tot schrijnende situaties. Als de woning in eigendom is en de relatie strandt, ontstaat direct discussie over wie recht heeft op welke overwaarde. Bovendien bent u zonder een verblijvensbeding in een samenlevingscontract na het overlijden van uw partner niet automatisch elkaars erfgenaam. De familie van de overledene kan dan aanspraak maken op een deel van de woning, met gedwongen verkoop tot gevolg. Meer informatie over de regels rondom gezamenlijk bezit vindt u op onze pagina over woning kopen.
Inbreng van eigen geld en de verhoudingen
Wanneer de ene partner meer eigen geld inbrengt voor de aankoop van de woning dan de andere partner, moet dit nauwkeurig worden vastgelegd. Stel dat u samen een woning koopt van vierhonderdduizend euro, en partner A brengt vijftigduizend euro aan eigen spaargeld in, terwijl de hypotheek vijftig-vijftig wordt afgesloten. Zonder notariële akte wordt de overwaarde of restschuld bij verkoop in de praktijk vaak door de helft gedeeld. Dit betekent dat partner A feitelijk een deel van het eigen geld weggeeft aan de ander.
Een goed opgesteld samenlevingscontract bevat een zogenaamde vergoedingsrechtenclausule. Hiermee legt u exact vast hoeveel eigen geld ieder heeft ingebracht ten tijde van de aankoop of een latere verbouwing. Verkoopt u de woning in de toekomst of eindigt de relatie? Dan wordt dit ingebrachte bedrag eerst aan de rechtmatige eigenaar uitgekeerd voordat de resterende overwaarde wordt verdeeld. Dit voorkomt scheve gezichten en beschermt beide partijen tegen financiële teleurstellingen.
Fiscale voordelen en het partnerbegrip
Naast het beschermen van de inbreng van eigen geld, biedt een officieel samenlevingscontract bij de notaris directe fiscale voordelen. De Belastingdienst stelt strenge eisen aan het fiscaal partnerschap voor ongehuwde samenwoners. Voldoet u aan de voorwaarden, zoals het hebben van een notarieel samenlevingscontract met een gezamenlijke huishouding, dan kunt u onderling optimaal schuiven met aftrekposten en vermogen in box 3. Dit levert jaarlijks vaak een aantrekkelijk belastingvoordeel op.
Daarnaast is het contract vaak een vereiste om in aanmerking te komen voor het partnerpensioen via de werkgever of pensioenuitvoerder. Mocht een van beide partners onverhoopt overlijden, dan zorgt de combinatie van een samenlevingscontract en een testament ervoor dat de langstlevende financieel goed achterblijft en kan blijven wonen in het gezamenlijke huis.

Veelgestelde vragen over een samenlevingscontract en een koophuis
Waarom is een mondelinge afspraak over eigen geld niet voldoende bij een koophuis?
Mondelinge afspraken zijn juridisch vrijwel niet te bewijzen als het op een meningsverschil aankomt. Bij een relatiebreuk of verkoop van de woning ontstaat vaak discussie over de waardeontwikkeling en de inleg. Een notarieel contract biedt objectieve en afdwingbare rechtszekerheid.
Is een samenlevingscontract verplicht als je samen een huis koopt?
Het is niet wettelijk verplicht om een contract te hebben als u samen een woning koopt. Wel eisen veel hypotheekverstrekkers tegenwoordig een samenlevingscontract om in aanmerking te komen voor bepaalde hypotheekvormen of om risico’s bij overlijden af te dekken.
Wat is het verschil tussen een samenlevingscontract en een testament?
Een samenlevingscontract regelt afspraken tijdens het leven en bevat vaak een verblijvensbeding voor de woning. Een testament bepaalt juist wat er na uw overlijden met al uw persoonlijke bezittingen en vermogen gebeurt. Voor optimale bescherming vullen beide documenten elkaar aan.
